Biblijna zagwozdka

„Ja jestem ze dwunaście rodzajów chłopskich: Chłoptas porodził Gruczoła, Gruczoł porodził… Warchoła, a Warchoł porodził Marchołta, a ja jestem Marchołt”. Czy pamiętają państwo ze szkoły ten charakterystyczny wyimek z „Rozmów, które miał król Salomon mądry z Marchołtem grubym a sprosnym”? To nie był jedyny tekst z podręcznika, którym raczyłam swoją siostrzyczkę w jej wieku przedszkolnym. Do dziś cieszy on nas niepomiernie, a ja nie ważę sobie lekce genealogii biblijnych.

Z jednej z nich wyłuskuję rodowód Mojżesza. „A oto imiona synów Lewiego, podług rodowodów ich: Gerszon, i Kehat i Merari… A synowie Kehata: Amram, i Ic'har, i Chebron, i Uzyel… I pojął Amram Jochebedę, ciotkę swoję, sobie za żonę; i urodziła mu Ahrona i Mojżesza” (Wj 6, wersy: 16, 18 i 20; Cylkow). Zatem mamy linię męską: Lewi, ojciec Kehata, ojciec Amrama, ojciec Mojżesza. Ze strony matki nawet krócej: Lewi jest dziadkiem Mojżesza. Na liście potomków Jakuba, którzy zstąpili wraz z nim do Egiptu, odnajduję Kehata: „A oto imiona synów Israela, przybyłych do Micraim: Jakób i synowie jego… A synowie Lewiego: Gerszon, Kehat i Merari” (Rdz 46, wersy 8 i 11). Dziadek – a zarazem wujek – Mojżesza, ze względu na panujący w Kanaanie głód, znalazł się w Egipcie, już zaś jego wnuk – a zarazem siostrzeniec – stanął na czele Exodusu. Ile lat zatem, według Biblii, trwała niewola Izraelitów pod rządami faraonów?

Bezpośrednią odpowiedź znajdujemy w Księdze Wyjścia: „A czasu pobytu synów Israela, który spędzili w Micraim, było czterysta trzydzieści lat” (Wj 12, 40). Komentatorzy oczywiście zauważają, że to zbyt dużo, i próbują te 430 lat wyjaśnić, między innymi łącząc je z zapowiedzią, którą Abraham otrzymał podczas zawierania przymierza z Najwyższym: „Wiedzieć tobie, że obcym będzie ród twój w ziemi nie swojej, i ujarzmią ich, i ciemiężyć ich będą – czterysta lat” (Rdz 15, 13). Dodają, że ową zapowiedź pierwszy z Praojców usłyszał 30 lat przed urodzeniem Izaaka, natomiast te 400 lat należy zacząć liczyć od tegoż urodzenia, albowiem Izaak był w Kanaanie „obcy”. Z innych przymiarek najbardziej odpowiada mi midraszowa, kierująca naszą uwagę na to, co dużo ważniejsze. Rzekł Bóg: „Jeśli się do Mnie nawrócą, wybawię ich według liczby pokoleń [Rdz 15, 16: „w czwartém pokoleniu powrócą tu”], jeśli nie – według liczby lat”.