ludowa historia Polski: najważniejsze informacje

Rabacja chłopska 1846 (fragment), obraz Jana Lorentowicza, 1851 r. // Muzeum Dwór w Dołędze / domena publiczna

Rabacja galicyjska po 180 latach. Najtrudniej rozstrzygnąć, kto wtedy zaczął

Jacek Stawiski, Waldemar Łazuga
O krwawej rabacji z roku 1846, legendzie Jakuba Szeli oraz o tym, jak Galicja wyciągnęła wnioski z chłopskiego buntu, mówi historyk prof. Waldemar Łazuga.
Przełom Żelaznej Bramy na pograniczu serbsko-rumuńskim,-miejsce gdzie kończą się Karpaty // Fot. Slavica Stajic / Adobe Stock

Karpaty bez granic: górska wolność i historia bez stolic

Marcin Żyła, Maciej Janowski
„Granica nas przekroczyła” — mówią Węgrzy z Siedmiogrodu. Maciej Janowski opowiada o Karpatach jako przestrzeni górskiej wolności, mobilności i intensywnej…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Czego by nam pogratulował człowiek z fotografii sprzed stu lat

Olga Drenda
Czy nasi przodkowie naprawdę przewracają się w grobie, widząc dzisiejszą młodzież ze smartfonami, sztucznymi paznokciami i psychoterapią?
Trzypokoleniowa rodzina Jana Szczotki z Soli. 1928 r. // fot. Leopold Węgrzynowicz / Zbiory Muzeum Etnograficznego w Krakowie
Wersja audio

Nie było jednej wsi. Książka „Przepraszam za brzydkie pismo” Antoniny Tosiek

Olga Drenda
Czytając pamiętniki wiejskich kobiet dostrzegamy wreszcie, jak wiele ograniczeń i uproszczeń przyniósł tak popularny dzisiaj w Polsce „zwrot ludowy”.
De Visu / Shutterstock

Dlaczego Polak nie śpiewa? Pytamy Ziemowita Szczerka

Michał Kuźmiński, Ziemowit Szczerek
Dlaczego w odróżnieniu od większości europejskich narodów nie znamy swojego ludowego muzycznego dziedzictwa? A co gorsza – dlaczego się go wstydzimy?
Wiejska potańcówka w Muzeum Wsi Lubelskiej. Lublin, 14 lipca 2018 r. // Fot. Jakub Orzechowski / Agencja Wyborcza.pl
Wersja audio

Wstyd. Dlaczego Polacy nie znają własnych ludowych piosenek?

Ziemowit Szczerek
Jestem z pierwszego pokolenia, które nie pamięta starej, drewnianej Polski. I kolejnym, które nie potrafi zaśpiewać w gromadzie, przy stole, znanych wszystkim…
Aleksander Orłowski, Uczta u Radziwiłła; 1. połowa XIX w. // Muzeum Narodowe w Warszawie

Mężni i honorowi czy zaściankowi i kłótliwi? Mity i prawdy o szlachcie Rzeczypospolitej

Maciej Müller, Joanna Orzeł
Dzieje szlachty to historia zamknięta, ale lubimy szukać w niej uniwersalnych prawd i takich elementów, w których można się przejrzeć. Stąd popularność filmów…
Trasa miedzy Białymstokiem a Zabłudowem, 18maja 2025 // Fot. Agnieszka Sadowska / Agencja Wyborcza.pl
Wersja audio

Wybory pokazały nowy społeczny podział: nie na elitę i wykluczonych, tylko na dwie elity

Jakub Dymek
Powyborcze rozrachunki, spór o pogardę i odklejenie, tyleż odkrywają, co zakrywają ważną prawdę o Polsce. Stare różnice nie mają już znaczenia.
Antonina Tosiek, ŻERTWY, Biuro Literackie, Kołobrzeg 2024 r. // materiały prasowe

Antonina Tosiek mierzy się z tym, co najtrudniejsze życiowo i literacko

Grzegorz Olszański
Tom „żertwy” Antoniny Tosiek robi wrażenie obrazowaniem, formalną dyscypliną, oryginalną metaforyką, zapadającymi w pamięć frazami. To niezwykle mocna książka.
Antoni Kroh - kadr z filmu przygotowanego z okazji przyznania mu Nagrody Znaku i Hestii im. ks. Józefa Tischnera za rok 2015 // YouTube @KsTischner

Całą historię związku ludu z tradycją inteligencką trzeba napisać na nowo. „Chłopki”, „Chamstwo” to przygrywka

Antoni Kroh, Bartek Dobroch
ANTONI KROH, etnograf: Panowie kochali świątki i chałupy, a chłopi nienawidzili swojej nędzy. Gdy za czasów mojej młodości człowiek chciał obrazić drugiego,…
Okładka książki "Chłopki" Joanny Kuciel-Frydryszak, wyd. Marginesy, 2023

Joanna Kuciel-Frydryszak: Chłopki – los babci we mnie [Własny pokój]

Katarzyna Kubisiowska, Joanna Kuciel-Frydryszak
Joanna Kuciel-Frydryszak, dziennikarka, autorka książki „Chłopki”: Po kolejnej relacji o babci, która nie miała butów, która udała się na służbę, bo uciekała…
Marta Madejska autorka ksiazki pt "Aleja włókniarek" / Fot. Marcin Stępień / Agencja Wyborcza.pl
MATERIAŁ PARTNERA

Troska i trwanie. Dwanaście lat przygody z archiwistyką społeczną w Łodzi

Marta Madejska
Archiwistyka społeczna może pomóc nam się nauczyć, jak być społecznością. Dokumenty nie tylko opowiadają historię, są przede wszystkim świadectwem życia.

Czy nurt ludowej historii odbiera prawo do bycia zapomnianym?

Olga Drenda
Jeśli ktoś nie chciał opowiadać o trudnej przeszłości, być może chciał zamknąć i wyrzucić z pamięci tamten rozdział.
Anna Markiewka (pierwsza z lewej) na pochodzie dożynkowym. Liszkowo, Kujawy, 1986 r. / ARCHIWUM TOMASZA TP-ONLINE

Babcia kontra Olbrzym. Jak zmieniały się prawa kobiet

Tomasz Markiewka, Jędrzej Dudkiewicz
Tomasz Markiewka, filozof: W odniesieniu do wielkiej historii mieszkańcy wsi czuli się jak kibice na trybunach. Mieli swoich faworytów, ale nie mogli wbiec na…
/ ANNA REZULAK / KFP

Z zębami i w czepku. Życie codzienne upiorów

Łukasz Kozak, Monika Ochędowska
Łukasz Kozak, historyk: Gadanie do siebie jest cechą charakterystyczną żywego upiora – znak, że ma dwie dusze, które muszą się ze sobą skonsultować. Poznamy go…
Kacper Pobłocki. Warszawa, 4 czerwca 2021 r. // Fot. Mikołaj Starzyński / Forum

Myśmy wszystko zapomnieli

Kacper Pobłocki, Michał Okoński
KACPER POBŁOCKI Czas pańszczyzny to przemoc, której już nie znamy, ale też wolność, której już nie mamy. Drastyczność stosowanych przez panów kar wynikała z…
Darcie pierza. Dożynki gminne w Konarzynach, 7 września 2019 r. / DANIEL FRYMARK / FORUM

Nasza klasa

Magdalena Nowicka-Franczak
No to mamy nowego zbiorowego faworyta. W gorączkowych harcach wokół ludu chodzi o to, by stanąć po właściwej stronie historii.